Intervistë me poetin turk: Şahin Çakar
Intervistoi: Fatijona Bajraj
F.Bajraj: Kariyerinize nasıl başladınız, özellikle edebiyatla ne zaman ilgilenmeye başladınız?
(Na flisni pak për fillet e karrierës suaj, kur keni filluar të merreni pikërisht me letërsi?)
Ş.Çakar: Kariyerim diye bir şey henüz mevcut değil. Ancak hayat serüvenimde, sürekli bir sonbahar yaprağı misali; hangi dalda açtıysam oradan kopup savruldum toprağa, bir başka dalda açıp bir başka toprağa düştüm. Bu serüvenim hala devam etmekte…
Edebiyatla ise, lise zamanlarımda kitaplarda bulunan şiirleri okuyup ezberlemeye çalışırdım. Bir yazar olarak kendi yazdıklarımı tahayyül ederdim. Ancak yazma işlerine yirmili yaşlarımdan sonra karalamalar yaparken, düşüncelerimi ifade ederken bir başka yüreklere de değme fikri bende daima heyecan uyandırmıştı ve o zamanlarda yazmaya başlamıştım. Şu dizelerimde ki gibi; “Varır mı yazdıklarım insanlığın önüne? Okunur mu sessizce kelamlarım ve dolar mı yaşam keselerine?” diye…
(Karriera ime, si e tillë, ende nuk ekziston. Por në aventurën time jetësore, si një gjethe vjeshte që nuk gjen kurrë prehje, jam shkëputur nga çdo degë ku kam çelur dhe jam përplasur në tokë; kam çelur në një degë tjetër e kam rënë në një tjetër dhe. Ky rrugëtim vazhdon ende…
Me letërsinë u njoha që në vitet e gjimnazit, kur lexoja dhe përpiqesha të memorizoja poezitë që gjeja në libra. E përfytyroja veten si shkrimtar, duke ëndërruar fjalët e mia të shkruara. Megjithatë, shkrimin e nisa pas të njëzetave, fillimisht përmes skicimeve dhe shënimeve të thjeshta. Teksa shprehja mendimet e mia, ideja se ato mund të preknin edhe zemra të tjera më zgjonte gjithmonë një ndjenjë të fortë entuziazmi; dhe pikërisht atëherë nisa të shkruaj. Ashtu siç shprehem edhe në këto vargje:
“Vallë, a arrijnë shkrimet e mia para njerëzimit?
A lexohen në heshtje fjalët e mia dhe a mbushen me to thesaret e jetës?”)
F.Bajraj: Neden tam olarak şiir?
(Pse bash poezia?)
Ş.Çakar:
Çünkü şiir, insanlığın ruhunun ihtiyaç duyduğu kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşan bir sevgi, bir duygu aktarımı biçimidir. Şiir, ahenkle uçuşan kelimelerin kelebekler misali hangi yüreğe dokunacağını, hangi ruha umut, sevgi götüreceğini bilmeden onu özümsemektir. Aynı zamanda acı, hüzün ve keder taşıyan gözlerin de sessiz yaşlarına da benzemektedir. Bir nevi insanlığın ihtiyaç duyduğu tüm duygu durumudur diyebilirim. Duygularımı ve düşüncelerimi ifade etme özgürlüğü verdiği ve tüm ruhlara dokunabildiği için işte tam olarak bu yüzden şiir derim.
(Sepse poezia është një formë dashurie, një mënyrë e përcjelljes së ndjenjës, që lind nga bashkimi i fjalëve për të cilat shpirti i njerëzimit ka nevojë. Poezia është përvetësimi i fjalëve që fluturojnë në harmoni si flutura, pa e ditur se cilën zemër do prek, cilit shpirt do t’i çoj shpresë e dashuri. Njëkohësisht, ajo i ngjan edhe lotëve të heshtur të syve që mbartin dhimbje, trishtim dhe pikëllim. Mund të them se poezia është, në një farë mënyre, tërësia e të gjitha gjendjeve emocionale për të cilat njerëzimi ka nevojë. Dhe pikërisht sepse më jep lirinë të shpreh ndjenjat dhe mendimet e mia dhe sepse është në gjendje të prekë çdo shpirt, për këtë arsye unë e quaj poezi.)
F.Bajraj: Kariyerinizin zirvesine ulaştığınızı düşünüyor musunuz?
(A mendoni se keni arritur kulmin e karrierës suaj?)
Ş.Çakar: Nereye ulaşırsam ulaşayım oraya zirve demeyeceğim. Çünkü zirve denilen yerde her şeyi bırakma eğilimindeyiz. Henüz fazlaca bir şeyler yazmış değilim. Daha yazmam gereken çok eserler var ve daha yolun çok başındayım.
(Kudo që të arrij, nuk do ta quaj atë vend kulm. Sepse aty ku quhet kulm, njeriu priret të heqë dorë nga gjithçka. Ende nuk kam shkruar shumë; përpara meje qëndrojnë ende shumë vepra për t’u shkruar dhe unë jam ende në fillimet e rrugës sime.)
F.Bajraj: Bu alanda başarısız olduğunuz bir zamanı hatırlıyor musunuz?
(A kujtoni ndonjë moment kur keni dështuar në këtë fushë?)
Ş.Çakar: Bunu başarısızlık olarak ifade etmek değil de yazamadığım dönemler oluyor. Sürekli bir şeyler üretemezsiniz. İnsanın yazması kadar okuması da bir ihtiyaçtır. Bu dönemlerde daha çok okuma ihtiyacı duyuyorum. Çünkü bir şeyleri yazmaktan ziyade önce okumak gerek öğrenmek ve bilmek gerekir. Bir şeyleri üretebilmenin temeli de buradan geçer. Yazmaya çalışıp da yarım kalmış pek çok yazılarım mevcut, bir gün bunları tamamlayacağım. Başarısız değil duraksadığım zamanlarımdayım.
(Nuk e quaj këtë dështim; thjesht ka periudha kur nuk arrij të shkruaj. Nuk është e mundur të prodhosh vazhdimisht. Ashtu siç shkrimi është një nevojë për njeriun, po aq e domosdoshme është edhe leximi. Në këto periudha ndiej më shumë nevojën për të lexuar. Sepse, para se të shkruash diçka, duhet së pari të lexosh, të mësosh dhe të dish. Themeli i të prodhuarit kalon pikërisht këtu. Kam shumë shkrime të nisura që kanë mbetur përgjysmë; një ditë do t’i përfundoj. Nuk jam i/e pasuksesshëm/e, jam thjesht në kohët e mia të ndalesës.)
F.Bajraj: Bugün olduğunuz noktaya gelmenin ne kadar zor ve zorlu olduğunu düşündünüz?
(Sa ka qenë e vështirë të arritni këtu ku jeni sot?)
Ş.Çakar: Zaman zaman bunu düşünürüm. Ancak zorluklara göğüs gere gere mücadele verdiğimi düşününce de beni bu günlere getiren şeyin de zorlukların olduğuna kani getiriyorum. Mevcudiyetimi düşündüğüm zaman ise, şu ana gelene kadar pek çok işle meşguliyetim oldu. Fakat sürekli arayış içerisinde oldum. Çünkü nerede ne yaparsam yapayım henüz kendimi bulmuş değilim. Tıpkı insanın anlam arayışı gibi… Ben de kendi insanlığımın anlamı arayışı içerisindeyim. Bugünlerimin yazın (edebiyat) alanında ise yazmaya başladığım dönemlerde keşfedilmek, gelişmek ve sürekli bir şeyler üretmek istiyordum. Tam bu dönemlerimde kalemimi keşfeden, bana desteklerini esirgemeyen ve daima gelişmemde ön ayak olan sayın Alper Namal Bey’e teşekkürü borç bilir, teşekkürlerimi ve sevgilerimi iletiyorum.
(Herë pas here e mendoj këtë. Por, kur mendoj se kam përballuar vështirësitë duke luftuar pa u dorëzuar, bindem se pikërisht ato vështirësi janë ato që më ka sjellë deri në këto ditë. Kur reflektoj mbi ekzistencën time, kuptoj se deri më sot jam marrë me shumë punë e angazhime të ndryshme. Megjithatë, kam qenë vazhdimisht në kërkim. Sepse, kudo që të jem dhe çfarëdo që të bëj, ende nuk e kam gjetur plotësisht veten. Ashtu si njeriu në kërkim të kuptimit… edhe unë jam në kërkim të kuptimit të njerëzores sime.
Në fushën e shkrimit (letërsisë), në periudhën kur nisa të shkruaj, dëshiroja të zbulohesha, të zhvillohesha dhe të prodhoja vazhdimisht diçka. Pikërisht në këto kohë, z. Alper Namal, i cili zbuloi penën time, nuk ma kurseu mbështetjen dhe u bë gjithmonë nxitës në rrugën time të zhvillimit. Ndaj e ndiej për detyrë t’i shpreh mirënjohjen time, duke i përcjellë falënderimet dhe dashurinë time të sinqertë.)
F.Bajraj: Bu dışında başka bir işle de ilgileniyor musunuz, başka bir mesleğiniz var mı?
(A merresh me ndonjë punë tjetër përveç kësaj, a ke ndonjë profesion tjetër?)
Ş.Çakar: Meşguliyetimin olduğu pek çok iş oldu. Ancak hiçbiri de beni kendi hedeflerime ulaştıramadı. Daha öncesinde bitirmiş olduğum bölümlerden de herhangi bir atamamın çıkmaması beni derinden hüzünlendirmişti. Fakat tüm bu olumsuzluklar beni yıldırmamıştı. Çünkü sürekli kendimi eğitip geliştirmeye adamaya çalıştım. Şu anda mevcut bir mesleğim yoktur. Hala eğitim hanenin içerisinde bulunuyorum. Bayburt Üniversitesi Gümrük İşletme üçüncü sınıf öğrencisi olarak eğitimime devam etmekteyim. Kendime hep şunları söylerim: Bugün bir şey başardım mı bilmiyorum. Fakat yarın büyük bir şey başarmış olabilirim. Çünkü ben yarınlarımdan umutluyum. Ayakta kalmanın en iyi temeli buydu. Günden güne zihnimi tüketip bitiren olumsuzluklara rağmen hep bir umut ışığına sığındım durdum. Birkaç adım ileriye gidememiştim. Fakat çok da geride kalmış değildim. Yol bu, uzunca bir yol, amansızca yürüyoruz. Durmak bilmez, dinlenmek bilmez, öylece yürüyoruz. Sonu da yok ya aslında yine de merakla devam eder dururuz. Dedim ya bugün de bir şey başaramadım. Fakat yarın büyük bir şey başarmış olabilirim.
(Jam marrë me shumë punë e angazhime të ndryshme, por asnjëra prej tyre nuk më çoi drejt synimeve të mia personale. Edhe fakti që, pavarësisht studimeve të përfunduara më herët, nuk pata asnjë emërim, më kishte trishtuar thellë. Megjithatë, të gjitha këto vështirësi nuk më ligështuan. Sepse vazhdimisht jam përpjekur t’i përkushtohem edukimit dhe zhvillimit të vetvetes.
(Aktualisht nuk kam një profesion të caktuar. Ende ndodhem brenda procesit arsimor. Jam student i vitit të tretë në degën e Menaxhimit Doganor në Universitetin e Bayburtit dhe vazhdoj studimet e mia. Vetës sime gjithmonë i them këto fjalë: Nuk e di nëse sot kam arritur të bëj diçka të rëndësishme, por nesër mund të kem arritur diçka të madhe. Sepse unë jam plot shpresë për të nesërmet e mia. Ky ka qenë themeli më i fortë për të qëndruar në këmbë.
Pavarësisht gjithë negativitetit që dita-ditës më lodhte dhe më rraskapiste mendjen, gjithmonë jam strehuar te një dritë shprese. Nuk kisha mundur të bëja shumë hapa përpara, por as nuk kisha mbetur shumë pas. Rruga është kjo: një rrugë e gjatë, të cilën e përshkojmë pa mëshirë për veten. Pa u ndalur, pa pushuar, thjesht ecim. Në të vërtetë, ajo rrugë nuk ka as fund, por megjithatë ne vazhdojmë përpara me kureshtje. Siç thashë: sot ndoshta nuk arrita të bëj asgjë. Por nesër mund të arrij diçka të madhe.)
F.Bajraj: Yakın gelecekte tamamen farklı bir alanda sizi görebilecek miyiz?
(A do të mund t’ju shohim në një fushë krejtësisht të ndryshme në të ardhmen e afërt?)
Ş.Çakar: Yarınımıza ne olacağını bilemeyiz. Ancak muhakkak farklı bir alanda olabilirim. Fakat edebiyata ve yazarlığa bir iş gözüyle bakmadığımdandır. Çünkü öyle iş olsun diye yazmıyorum. Yazmış olduğum ya da yazacağım şiirlerimle, hikayelerimle, romanlarımla veyahut yazılarımın da muhakkak bir gün; bir yerlerde, bir sokak ortasında, bir evde, bir park bahçesinde, bir bankta, bir ağacın gölgesinde, çimenlere oturanların ellerinde, bir seste, bir yürekte, bir baharda, bir yaz gecesinde ya da bir sonbahar yelinde, güzel bir insanın ellerinde sessizce okunursam; oralarda bir yerde olacağım ve işte o zaman beni oralarda bir yerde görebileceksiniz. Ben de derim ki; “Vardı mı yazdıklarım insanlığın önüne? Okundu mu sessizce kelamlarım ve doldu mu yaşam keselerine?” diye…
(Nuk mund ta dimë se çfarë do të sjellë e nesërmja. Mund të ndodhem patjetër në një fushë tjetër. Por letërsisë dhe shkrimtarisë nuk i qasem si një punë apo profesion. Sepse nuk shkruaj thjesht sa për të shkruar. Me poezitë që kam shkruar ose do të shkruaj, me tregimet, romanet apo shkrimet e mia, besoj se një ditë, diku; në mes të një rruge, në një shtëpi, në një park, në një kopsht, mbi një stol, nën hijen e një peme, në duart e atyre që ulen mbi bar, në një zë, në një zemër, në një pranverë, në një natë vere apo në një puhizë vjeshte, në duart e një njeriu të mirë, nëse lexohen në heshtje atëherë unë do të jem diku aty. Dhe pikërisht atëherë do të mund të më shihni, diku, në ato vende.
E atëherë unë do të them:
“Vallë, a dolën shkrimet e mia përpara njerëzimit?
A u lexuan në heshtje fjalët e mia dhe a u mbushën me to thesaret e jetës?”)
F.Bajraj: Türkiye’de edebiyatin durumu hakkında ne düşünüyorsunuz?
(Çfarë mendoni për gjendjen e letërsisë në Turqi?)
Ş.Çakar: Türkiye’de edebiyatın durumu fena sayılmaz. Pek çok dergiler varlıklarını sürdürmeye çalışıyor ve yenileri çıkmakta. Çoğu şehirlerde fuarlar açılıyor kitaplar ve yazarlar; genç, yaşlı, çoluk çocuk demeden herkesçe tanıtılmaya çalışılıyor. Ancak bu edebiyatımızın gelmesi gereken düzeyi için yetersiz kalıyor. Çünkü okuma alışkanlıklarımızın düştüğü ve bilinçli bir okuma düzeyi de açıkçası bulunmuyor. Sadece edebiyatı hayatının merkezine koyanların sahip çıktığı değil, gençliğin de okuma alışkanlıklarını artırıp önemsemesi gerekmektedir.
(Gjendja e letërsisë në Turqi nuk mund të quhet e keqe. Shumë revista përpiqen të ruajnë ekzistencën e tyre dhe vazhdimisht po dalin edhe të reja. Në shumë qytete organizohen panaire, ku librat dhe shkrimtarët përpiqen t’i prezantohen të gjithëve, pa dallim moshe të rinjve e të moshuarve, fëmijëve e të rriturve. Megjithatë, kjo mbetet e pamjaftueshme për nivelin që letërsia jonë duhet të arrijë. Sepse zakonet e leximit kanë rënë dhe, për të qenë të sinqertë, mungon edhe një kulturë e vetëdijshme e leximit. Letërsia nuk duhet të mbetet vetëm në duart e atyre që e kanë vënë në qendër të jetës së tyre; është e domosdoshme që edhe rinia të rrisë dhe ta vlerësojë zakonin e leximit.)
F.Bajraj: Kısa vadede gerçekleştirmeyi düşündüğünüz planlarınız neler?
(Cilat janë planet që mendoni t’i realizoni në afat të shkurtër?)
Ş.Çakar: Şu anda önümde bitirmem gereken bir okulum var. Bitirdikten sonra da aynı alanda yüksek lisans yapıp akademik hayata atılmayı hedefliyorum. Çünkü eğitimin içerisinde bulunmak bana daima mutluluk vermiştir. Bu sebeple bunu kısa zaman içerisinde başarırsam da genç bir nesli yetiştirmenin keyfiyetini sürdürmek isterim. Edebiyat alanında ise yazı ve şiirlerime devam ettirmeyi düşünüyorum. Kısa vadede olmasa bile orta veya uzun vadede ise kalemim yeterli seviyeye gelince de yazdıklarımın kitaplaşmasını planlamaktayım.
(Aktualisht, përpara meje qëndron një shkollë që duhet ta përfundoj. Pas përfundimit të saj, synoj të vazhdoj studimet pasuniversitare në të njëjtën fushë dhe të hyj në jetën akademike. Sepse të qenit brenda procesit arsimor më ka sjellë gjithmonë ndjenjë kënaqësie dhe përmbushjeje. Për këtë arsye, nëse arrij ta realizoj këtë në një kohë të afërt, do të dëshiroja të vazhdoj me kënaqësi misionin e edukimit të një brezi të ri.
Në fushën e letërsisë, ndërkohë, kam ndërmend të vazhdoj me shkrimet dhe poezitë e mia. Edhe pse jo në një afat të shkurtër, në një perspektivë afatmesme apo afatgjatë, kur pena ime të arrijë një nivel të mjaftueshëm, planifikoj që shkrimet e mia të marrin formën e një libri.)
F.Bajraj: On yıl sonra Türkiye’yi edebiyat alanlarında nasıl görüyorsunuz?
(Si e shihni Turqinë në fushën e letërsisë pas dhjetë vitesh?)
Ş.Çakar: On yıl için bir ön görüde bulunmak doğruluğa aykırılık gösterebilir. Ancak değişip gelişen teknolojik bir çağda yaşıyoruz ve bu çağda akıp giden gençliği de göz önünde bulundurursak, yazmak bir yana okumanın da oldukça gerileyeceğini söyleyebiliriz. Ancak bu tamamen yok olup gidecek demek değildir. Çünkü hala bir yerlerde yazan, okuyan ve keşfedilmesi gereken pek çok yazarlar mevcuttur. Edebiyata önem veren ve sahip çıkmaya çalışan kişiler de pek çoktur. Yine de ümitvar olmak isterim ki edebiyatla kendini anlatmaya çalışan ve okuyarak kendini bulan güzel insanlar var oldukça edebiyata olan ilgi devam edecektir.
(Të bësh një parashikim për dhjetë vjet mund të mos jetë plotësisht i saktë. Megjithatë, jetojmë në një epokë teknologjike që ndryshon dhe zhvillohet vazhdimisht dhe, po të marrim parasysh edhe rininë që rrjedh bashkë me këtë epokë, mund të themi se jo vetëm shkrimi, por edhe leximi do të pësojë një rënie të ndjeshme. Kjo, megjithatë, nuk do të thotë se do të zhduket plotësisht. Sepse ende, diku, ka shumë shkrimtarë që shkruajnë, lexojnë dhe presin të zbulohen. Po ashtu, ka edhe shumë njerëz që i japin rëndësi letërsisë dhe përpiqen ta mbështesin atë.
Megjithatë, dua të mbetem shpresëplotë se, për sa kohë do të ketë njerëz të mirë që përpiqen të shprehin veten përmes letërsisë dhe që e gjejnë veten duke lexuar, interesi për letërsinë do të vazhdojë të jetojë.)
