Intervistë me poeten: Rudina Muharremi Beja
Intervistoi: Fatijona Bajraj
“Letërsia nuk është profesion, por mënyrë për të jetuar më thellë”
Intervistë me një grua që jeton mes fjalës, familjes dhe mërgimit, RUDINA MUHARREMI BEJA
Ajo është poete dhe shkrimtare. Një zë i heshtur, por i ngulmueshëm që vjen nga përtej kufijve fizikë, për të na kujtuar se fjala nuk njeh distanca. Ka lindur në Shqipëri, por prej vitesh jeton jashtë vendit. Letërsia për të nuk është një karrierë, por një formë e të jetuarit më thellë. Ajo i përket disa botëve njëherësh: botës së fjalës, asaj të jetës familjare, dhe përditshmërisë së emigrimit.
F.Bajraj: Na flisni pak për fillet e karrierës suaj. Pse pikërisht poezia?
R.Muharremi Beja: Poezia erdhi natyrshëm, si një frymë që nuk mund ta ndaloja. Fillimet nuk kanë një datë të saktë – ishin fletë të shkruara në heshtje, vargje që zinin vend në faqe të mbushura me ndjenja që nuk mund të thuheshin ndryshe. Zgjodha poezinë sepse ajo është forma më e drejtpërdrejtë e shpirtit. Në poezi nuk kam nevojë të shtirem, vetëm të jem.
F.Bajraj: A mendoni që e keni arritur kulmin e karrierës suaj?
R.Muharremi Beja: Nuk e mas veten me kulme, por me thellësi. Ndjej se kam ende shumë për të thënë, shumë për të eksploruar. Ndoshta jam në një stacion të rëndësishëm, por jo në të fundit. Poezia nuk njeh kulme si karriera klasike – ajo vjen me valë, me heshtje, me rrëzime e ngritje që s’kanë logjikë lineare.
F.Bajraj: A kujtoni ndonjë kohë kur mendoni se keni dështuar në këtë fushë?
R.Muharremi Beja: Po, dhe jo rrallë. Ka pasur momente kur fjala nuk më dilte, kur veten e ndjeja bosh, ose kur një botim nuk u prit siç shpresoja. Por dështimi në letërsi është më shumë një heshtje e përkohshme – një fazë që mëson shumë, ndonjëherë më shumë se vetë suksesi.
F.Bajraj: Sa e keni pasur të vështirë dhe sfiduese të jeni këtu ku jeni sot?
R.Muharremi Beja: Të jesh krijuese në mërgim është një sfidë më vete. Je mes dy realitetesh – atij që jeton dhe atij që mban brenda. Koha është e ndarë ndërmjet detyrimeve, punës, shtëpisë, fëmijëve – dhe diku në fund, përpiqesh të gjesh pak hapësirë për veten, për të shkruar. Është sfidë, por edhe bekim, sepse gjithçka që shkruaj ka kaluar përmes filtrit të përjetimit real.
F.Bajraj: Me çfarë merreni jashtë letërsisë?
R.Muharremi Beja: Jam nëpunëse prej vitesh dhe mbaj përgjegjësi të përditshme që nuk janë as pak poetike. Por pikërisht ky kontrast i jep thellësi krijimtarisë sime. Gjithashtu, jam nënë – roli më i bukur, më i vështirë dhe më frymëzues që njoh.
F.Bajraj: A do të ju shohim mbase në një fushë tjetër në të ardhmen?
R.Muharremi Beja: Nuk e përjashtoj. Ndoshta në eseistikë, ndoshta në trajtimin më të drejtpërdrejtë të temave sociale që më prekin si grua dhe si emigrante. Por gjithmonë do të jetë fjala ajo që do të më udhëheqë.
F.Bajraj: Çfarë komenti keni për gjendjen e letërsisë në Shqipëri/Kosovë?
R.Muharremi Beja: Letërsia në trevat tona është një zë që kërkon dëgjim. Ka autorë të mrekullueshëm, por shpesh mungon vëmendja institucionale dhe hapësira publike për të. Shkrimtari është i vetëm në rrugën e tij – një rrugë që kërkon përkushtim të plotë, por edhe një lloj dashurie kolektive që, fatkeqësisht, shpesh mungon.
F.Bajraj: Planet tuaja që do t’i realizoni së shpejti?
R.Muharremi Beja: Jam në proces me një libër të ri me poezi, ndoshta edhe një përmbledhje prozash të shkurtra që pasqyrojnë përjetime të grave në emigracion. Gjithashtu, po mendoj për një projekt të vogël letrar për fëmijët, sepse më intereson të ruaj lidhjen e brezave të rinj me gjuhën amtare.
F.Bajraj: Si e shihni Shqipërinë/Kosovën pas 10 vitesh në aspektin e letërsisë?
R.Muharremi Beja: Shpresoj në një Shqipëri dhe Kosovë ku libri të jetë më pranë lexuesit, ku të ketë më shumë përkthime nga dhe në gjuhën shqipe, dhe ku gratë shkrimtare të zënë më shumë hapësirë – jo vetëm me vepra të ndjeshme, por edhe me zë kritik dhe përfaqësim të denjë. Letërsia është shpirti i një kombi – dhe nuk dua të mendoj një të ardhme ku ai shpirt është i lënë pas dore.
